Vergi Usul Kanunu ve Mücbir Sebep

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (“Kanun”) 13. maddesinde bazı durumlar mücbir sebep hali olarak örneklenmiştir:

• Herhangi bir vergi yükümlülüğünün yerine getirilmesini engelleyen ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk halleri,

• Herhangi bir vergi yükümlülüğünün yerine getirilmesini engelleyen yangın, deprem ve sel gibi afetler,

• Kişinin iradesi dışında meydana gelen zorunlu kayıplar,

• Defter ve belgelerin, sahibinin iradesi dışındaki sebeplerle elinden çıkması.

Kanun’un 15. maddesi uyarınca, yukarıda belirtilen durumların ortaya çıkması halinde, Kanun’da belirtilen süreler işlememekte ve mücbir sebep halinin devam ettiği süre boyunca zamanaşımı süreleri durmaktadır.

Aynı madde kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığı’na mücbir sebep hali ilan etme yetkisi verilmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 518 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği

Bilindiği üzere, Çin Halk Cumhuriyeti’nde başlayan ve birçok ülkeye yayılan COVID-19 salgınının yayılmasını önlemek amacıyla ülkemizde birçok olağanüstü tedbir alınmıştır. Ancak söz konusu tedbirler ekonomik faaliyetlerde daralmaya sebep olmuştur.

Bu kapsamda Hazine ve Maliye Bakanlığı, 24.03.2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 518 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (“Tebliğ”) ile alınan tedbirlerden etkilenen sektörlerde faaliyet gösteren mükellefler ile 65 yaşını doldurmuş veya kronik rahatsızlığı bulunan mükellefler bakımından mücbir sebep hali ilan etmiştir.

1. Ticari, Zirai ve Mesleki Kazanç Yönünden Gelir Vergisi Mükellefleri

Tebliğ’in 3. maddesinde;

ticari, zirai ve mesleki kazanç yönünden gelir vergisi mükellefleri bakımından 01.04.2020 ile 30.06.2020 tarihleri arasında mücbir sebep halinin bulunduğu belirtilmiştir.

2. Mücbir Sebep Kapsamına Alınan Sektörler

Tebliğ’in 3. maddesi kapsamında aşağıdaki sektörlerde faaliyet gösteren mükellefler mücbir sebep kapsamına alınmıştır:

• Alışveriş merkezleri dahil perakende sektörü,

• Sağlık hizmetleri,

• Mobilya imalatı,

• Demir, çelik ve metal sanayi,

• Madencilik ve taş ocakçılığı,

• İnşaat hizmetleri,

• Endüstriyel mutfak imalatı,

• Otomotiv imalatı, ticareti ve otomotiv sanayii için parça ve aksesuar üretimi,

• Araç kiralama faaliyetleri,

• Depolama faaliyetleri dahil lojistik ve ulaştırma hizmetleri,

• Sinema ve tiyatro gibi sanatsal faaliyetler,

• Matbaacılık dahil kitap, gazete, dergi ve benzeri yayın faaliyetleri,

• Tur operatörleri ve seyahat acenteleri,

• Konaklama faaliyetleri,

• Restoran ve kafeler dahil yiyecek ve içecek hizmetleri,

• Tekstil ve hazır giyim imalatı ile ticareti,

• Halkla ilişkiler dahil etkinlik ve organizasyon hizmetleri.

Ayrıca, İçişleri Bakanlığı tarafından alınan tedbirler kapsamında faaliyetleri kısıtlanan sektörlerde ana faaliyet alanı itibarıyla çalışan mükellefler bakımından da 01.04.2020 ile 30.06.2020 tarihleri arasında mücbir sebep hali kabul edilmiştir.

3. Yukarıdaki Sektörlerden Birinde Fiilen Faaliyet Gösteren Mükellefler

Aynı madde kapsamında;

ana faaliyet kodu yukarıda belirtilen sektörler arasında yer almayan ancak fiilen bu sektörlerden birinde faaliyet gösterdiğini ispatlayan mükelleflerin de mücbir sebep uygulamasından yararlanabileceği düzenlenmiştir.

4. Sigorta Prim Ödeme Sürelerinin Ertelenmesi

Mücbir sebep kapsamında yapılan süre uzatımı nedeniyle;

5510 sayılı Kanun’un 89. maddesinde düzenlenen gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanmayacaktır.

5. 65 Yaş Üzerinde veya Kronik Rahatsızlığı Bulunan Mükellefler

COVID-19 salgınının yayılmasını önlemek amacıyla 65 yaş üzerindeki kişiler ve kronik rahatsızlığı bulunan kişilerin sokağa çıkmaları sınırlandırılmıştır.

Bu nedenle Tebliğ’de bu kişiler açısından özel bir düzenleme yapılmıştır.

Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca;

• 65 yaşını doldurmuş mükellefler ve meslek mensupları,

• Kronik rahatsızlığı bulunan mükellefler ve meslek mensupları,

• Beyanname ve bildirimleri bu kişiler tarafından yapılan mükellefler,

mücbir sebep kapsamına alınmıştır.

Bu kişiler bakımından mücbir sebep hali;

22.03.2020 tarihinden sokağa çıkma yasağının kaldırıldığı tarihe kadar devam edecektir.

Mücbir sebep döneminde verilmesi gereken beyanname ve bildirimler ile ödenmesi gereken vergilerin ödeme süreleri, sokağa çıkma yasağının kaldırılmasını takip eden 15. günün sonuna kadar uzatılmıştır.

65 yaş üzerindeki mükellefler için süre uzatımı işlemleri, herhangi bir başvuruya gerek olmaksızın vergi daireleri tarafından otomatik olarak uygulanacaktır.

Kronik rahatsızlığı bulunan mükelleflerin ise bu durumlarını gösteren belgeleri, sokağa çıkma yasağının kaldırılmasından itibaren 30 gün içerisinde vergi dairesine ibraz etmeleri gerekmektedir.